Zaznacz stronę
  1. Wcześniak, czyli kto?

Noworodka nazywamy wcześniakiem, gdy przychodzi na świat przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży. Dzieci urodzone przed 32 tygodniem ciąży stanowią specyficzną grupę – skrajnych wcześniaków.

Dlaczego rodzą się wcześniaki?
Przyczyn wcześniactwa może być wiele. Podzielmy je na dwie grupy:

– pierwsza grupa: czynniki zależne od nas, naszego stylu życia, będziemy zaliczać do nich naszą wagę, stres, nadmierny wysiłek fizyczny oraz wiek ciężarnej, zarówno poniżej siedemnastego roku życia, jak i powyżej trzydziestego piątego roku życia,
– druga grupa: czynniki od nas niezależne, m.in.: choroby genetyczne, wady budowy narządów rodnych, choroby przebyte przez ciężarną.

Czy każdy wcześniak wymaga rehabilitacji?
Oczywiście, że NIE. Jednak moim zdaniem każdy wcześniak powinien być pod kontrolą fizjoterapeuty oraz innych specjalistów (neurologa, neurologopedy, psychologa itp.) Ja, jako fizjoterapeuta, uważam, że dziecko urodzone przedwcześnie powinno mieć indywidualnie dobraną do siebie prawidłową pielęgnację, a rodzice powinni mieć możliwość się jej nauczyć.

Prawidłowa pielęgnacja, czyli podnoszenie, noszenie, odkładanie dziecka w pozycjach zgodnych z aktualnym rozwojem dziecka.

Przedwczesny poród powoduje zakłócenia fizjologicznego toru dojrzewania dziecka. Niska waga urodzeniowa i skrócony okres życia płodowego wpływają na mniejsze zdolności adaptacyjne do zmiennych warunków otoczenia.

Wcześniaki niestety charakteryzują się niedojrzałością i niewydolnością (oczywiście nie wszystkie) układów:

– ośrodkowego układu nerwowego,
– układu oddechowego,
– układu krążenia,
– układu immunologicznego,
– układu pokarmowego,
– układu moczowego.

Dziecko urodzone przedwcześnie narażone jest na uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Jeśli wystąpiło niedotlenienie to wcześniak znajduje się w grupie ryzyka nieprawidłowego rozwoju psychoruchowego.

Dzieci przedwcześnie urodzone z niskim ciężarem urodzeniowym wykazują często brak odruchu ssania. Te, które go mają, ssą źle, często zachłystują się w czasie karmienia, są skłonne do wymiotów. Pojemność żołądka jest mała, jednorazowo mogą spożywać małe ilości pokarmu, co powoduje konieczność częstszego podawania posiłków.

Rozwój wcześniaka rozpatrujemy podobnie jak każdego innego dziecko, czyli dajemy czas aby dziecko urodzone przedwcześnie rozwijało się swoim rytmem. Maluch jedne umiejętności jest w stanie posiąść wcześniej, a inne później.

Na co zwrócić szczególną uwagę podczas pielęgnacji wcześniaka?
1. Wcześniak potrzebuje kontaktu z rodzicem jeszcze bardziej niż dziecko urodzone o czasie. Bardzo ważna jest tutaj stymulacja zmysłu dotyku i wzmocnienie poczucia bezpieczeństwa i bliskości. Dlatego, o ile stan zdrowia dziecka pozwala, kangurujemy wcześniaka w szpitalu, a już na pewno staramy się zapewnić kontakt skóra do skóry po powrocie do domu.
Oprócz stymulacji zmysłu dotyku zwróćmy uwagę na stymulację przedsionka poprzez kołysanie dziecka w swoich ramionach. Kołyszemy malucha góra dół – takie ruchy dziecko odczuwało w życiu płodowym.
2. Prawidłowa pielęgnacja:
– podnosimy dziecko bokiem – zapewnia to lepszą stabilizację i kontrolę własnego ciala,
– nosimy dziecko w bezpiecznych pozycjach, dostosowanych do jego wieku (fasolka, fasolka odwrócona, skośna itp),
– podczas pielęgnacji zawsze nawiązujemy z dzieckiem kontakt wzrokowy,
– działamy symetrycznie, czyli nosimy na prawej i lewej ręce, to samo się tyczy karmienia piersią czy butelką, podchodzimy do dziecka z obu stron itp.
– nie przyspieszamy rozwoju dziecka,
– jeśli coś nas niepokoi udajemy się do specjalisty,
3. Stosowanie pozycji bocznej ze zgięciem kończyn.
4. Redukcja hałasu i jaskrawego oświetlenia, zasłanianie oczu dziecka.
5. Nieprzerywanie snu, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne

Co może Cię zaniepokoić w rozwoju wcześniaka?
– dziecko nie jest aktywne, czyli nie wykazuje chęci poruszania się, zabawy itp.
– brak kontaktu wzrokowego z dzieckiem, maluch nie skupia się na twarzy rodzica tylko błądzi wzrokiem,
– dziecko odchyla się do tyłu, pręży i wygina w literkę C,
– niemowlę nie kontroluje główki,
– mocno zaciśnięte piąstki i paluszki u stóp dziecka,
– brak symetrii i ciągłe preferowanie jednej strony.

Pytanie pojawiające się cały czas, to pytanie o wiek dziecka. Co bierzemy pod uwagę? Dla rozwoju ruchowego oblicza się wiek korygowany. Oczywiście, każde dziecko, również to urodzone przedwcześnie, będzie się rozwijało inaczej, niektóre będą rozwijały się szybciej, inne wolniej.

Fizjoterapeuta na samym początku powinien asystować dziecku, które jest wcześniakiem. Prawidłowa pielęgnacja to podstawa dobrego rozwoju każdego dziecka, nie tylko wcześniaka. Jeśli nie ma takiej potrzeby, nie wdrażamy terapii. Pozwalamy dziecku osiągnąć samemu umiejętności ruchowe, a kontakt z fizjoterapeutą powinien odbyć się jedynie dla oceny ich jakości i prawidłowości.

Bibliografia:
Praktycznafizjoterapua.pl
Fundacja Wcześniak